Aktualności

Nowy cykl czytań scenicznych IT: Nie-Boskie komedie | Pierwsze czytanie online 18 grudnia

18.12.2020

Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego zaprasza 18 grudnia o godz. 19:00 na czytanie „Nie-Boskiej komedii” Zygmunta Krasińskiego w reżyserii i adaptacji Artura Tyszkiewicza oraz na towarzyszące mu rozmowy otwierające nowy cykl Nie-Boskie komedie. W rolach głównych Grzegorz Damięcki, Marta Ścisłowicz i Paulina Szostak. Wydarzenie odbędzie się w formule online, a transmisje – wyjątkowo nie ze sceny IT, ale z platformy zoom.us – będzie można śledzić na stronie www Instytutu Teatralnego oraz na fanpage’u FB i na naszym kanale YouTube.

Schillerowska inscenizacja sztuki Krasińskiego w czerwcu 1926 roku wywołała burzę. Jej premiera miała miejsce zaledwie miesiąc po zamachu majowym. Była nie tylko jedną z ważniejszych realizacji idei polskiego teatru monumentalnego, ale zamykała także krótkie i burzliwe dzieje Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego w Warszawie, nazywanego przez Józefa Szczublewskiego „Marsylianką” polskiej sceny. Krytycy i recenzenci pisali z jednej strony o „lewicowej propagandzie” i „cyrkowych eksperymentach”, a z drugiej o „pierwszorzędnym triumfie” i obrazach, „jakich nie widywano w ogóle na scenach polskich”. Karol Irzykowski opisywał, jak w trakcie premiery zwolennicy skrajnej lewicy i prawicy naprzemiennie przeżywali chwile uniesień i oburzenia. Ci pierwsi gorąco oklaskiwali, gdy na początku części trzeciej robotnicy szturmowali bramę z okrzykiem „Chleba! Chleba!”, drudzy z kolei z zadowoleniem przyjmowali „ciemne strony rewolucji socjalnej, uwypuklone przez reżyserię równie plastycznie i drastycznie”.  Jarosław Iwaszkiewicz po latach stwierdził: „żałuję ludzi, którzy nie widzieli tego przedstawienia”.

Chcielibyśmy przypomnieć tekst Krasińskiego i przywołać tę inscenizację Schillera w przekonaniu, że wciąż mają nam one sporo do powiedzenia o współczesności. Adaptacji dramatu podjął się Artur Tyszkiewicz, dla którego „Nie-Boska komedia” jest przede wszystkim opowieścią o rozpadzie świata, o nieuchronnej klęsce, ku której zmierzają obie strony konfliktu ukazanego przez młodego Krasińskiego. Trzeba bowiem pamiętać, że sztukę tę napisał zaledwie dwudziestoparolatek. Czytaniu towarzyszyć będą rozmowy z prof. Anną Kuligowską-Korzeniewską, prof. Arkadiuszem Bagłajewskim oraz z reżyserem czytania i autorem adaptacji.
_____
Zygmunt Krasiński, „Nie-Boska komedia”
reżyseria i adaptacja: Artur Tyszkiewicz;
opracowanie muzyczne: Jacek Grudzień;
realizacja techniczna: Michał Januszaniec;
współpraca: Katarzyna Rutkowska, Łukasz Orłowski

Obsada: Henryk – Grzegorz Damięcki, Żona Maria – Marta Ścisłowicz, Orcio – Paulina Szostak, Żona Doktora – Anna Ułas, Wariat/Mefisto – Karol Wróblewski, Wariatka/ Dziewica- Ewelina Nowosielska, Wariat Filozof – Dariusz Wnuk, Pankracy – Jacek Król, Leonard – Marcin Franc, Przechrzta/Lekarz - Bartłomiej Nowosielski.

O cyklu: Nie-Boskie komedie

Polskie zderzenie z nowoczesnością przebiegało nieco inaczej niż na zachodzie Europy – nieco upraszczając – w sytuacji braku niepodległości w wieku XIX wszelkie hasła głoszące modernizację i postęp brzmiały nad Wisłą ambiwalentnie. Z jednej strony musiały spotykać się co najmniej z nieufnością Polaków strzegących swej tożsamości jako swego rodzaju „arki przymierza”, z drugiej wszelkie próby podważenia istniejącego ładu (nie tylko politycznego) w jakiś sposób rymowały się z marzeniami o „wojnie powszechnej za wolność ludów”. 1918 rok tej ambiwalencji zasadniczo nie zniósł – z jednej strony na nowo powstałe państwo polskie było również projektem modernizacyjnym (o czym warto pamiętać), z drugiej strony koszmar I wojny światowej, rewolucja bolszewicka, wojna 1920 roku i powojenne niepokoje społeczne sprawiły, że lęk przed zniszczeniem dobrze znanego świata nie zniknął. Nic zatem dziwnego, że „Nie-Boska komedia” Zygmunta Krasińskiego z jej nieoczywistym opisem konfliktu starego porządku z nowym zyskiwała na aktualności, a jednocześnie stała się inspiracją dla tworzenia dramatów, które jakoś próbowały racjonalizować oraz ujmować w sceniczne i ideowe ramy sytuację Polaków u progu nowoczesności.

Stulecie roku 1920 stanowi okazję do zadania pytania o to, w jaki sposób teatr polski w okresie międzywojennym stawiał pytania o istotę i przyczyny rewolucji społecznej. Był to przecież jeden z najważniejszych, najżywiej komentowanych i przeżywanych tematów w debacie publicznej lat 20-tych i 30-tych minionego wieku. Polscy dramatopisarze i twórcy teatralni wielokrotnie i z różnych perspektyw próbowali zgłębić naturę procesu rewolucyjnego, jego wielorakie skutki. W próbach tych można dostrzec zarówno przekonanie o konieczności radykalnego dokonania społecznej zmiany, jak i obawę oraz świadomość zgubnych konsekwencji, jakie może za sobą nieść rewolucja. Inscenizacje podejmujące te problematykę starały się odpowiedzieć na pytania współczesnych – zarówno tych zaniepokojonych (Karol Hubert Rostworowski), jak i zafascynowanych nowoczesnością (Antoni Słonimski). Tym, co wydaje się łączyć te często diametralnie odmienne ujęcia tej problematyki to widoczne w większości przypadków odniesienie rewolucyjnych przemian do rozmaicie pojętej nadprzyrodzonej sankcji – stąd tytuł naszego cyklu odwołujący się zarówno do dramatu Zygmunta Krasińskiego, jak i jego głośnej inscenizacji w reżyserii Leona Schillera z 1926 roku.

W ramach cyklu zorganizowane zostaną czytania dramatów połączone z rozmowami poświęconymi dramatom i ich realizacjom w okresie międzywojennym, w których pojawiał się tak właśnie ujęty temat rewolucji. Oczywiście jednym z najważniejszych twórców takich spektakli jest wspomniany Leon Schiller, ale w ramach cyklu omówione zostaną także przedstawienia reżyserowane przez Stanisławę Perzanowską, Stanisławę Wysocką, Juliusza Osterwę czy Edmunda Wiercińskiego.

Aktualności

zobacz wszystkie

DRAMATOPISANIE część II. Czekamy na zgłoszenia reżyserów

08.12

Na eksplikacje reżyserskie, przygotowane w oparciu o teksty laureatek – Amanity Muskarii i Antoniny Grzegorzewskiej – czekamy do 15 stycznia 2021.

czytaj dalej

Otwarcie wirtualnej wystawy „Inscenizacje Dybuka w Polsce”

09.12

Z okazji setnej rocznicy prapremiery „Dybuka” Szymona An-skiego powstała wirtualna wystawa „Inscenizacje Dybuka w Polsce”

czytaj dalej

KSIĄŻKA W TEATRZE: stulecie Teatru Reduta

16.12

16 grudnia o godz. 18.00 zapraszamy na spotkanie z cyklu Książka w teatrze poświęcone publikacjom przygotowanym na stulecie powstania Teatru Reduta

czytaj dalej

Piękni czterdziestoletni: Marcin Czarnik | ONLINE

21.12

Zapraszamy na ostatnie w tym roku spotkanie w ramach cyklu

czytaj dalej