Nikt mnie nie zna | Fredro

Nikt mnie nie zna | Fredro

Cykl czytań scenicznych utworów Aleksandra Fredry realizowany od listopada 2014 do czerwca 2015.

Trudno o bardziej klasycznego pisarza teatralnego niż Aleksander Fredro. Gdy zaczyna się dyskusja o współczesnym teatrze, wcześniej czy później ktoś wypowie tęsknotę za jego starymi, dobrymi komediami, które bawią i uczą, są skarbcem polskości, a pięknem języka i siłą konwencji chronią to, co najlepsze w rodzimej tradycji teatralnej.

Trudno o klasycznego pisarza teatralnego mniej znanego niż Aleksander Fredro. Ile z czterdziestu tytułów jego komedii potrafimy dziś wymienić, nie sięgając po zakurzone tomy dzieł zebranych? Tymczasem nieznane teksty teatralnego „dziadka narodowego”, który przez lata miał nas ratować – jak chciał Stanisław Koźmian – przed zbiorową melancholią, przynoszą radykalnie ambiwalentny obraz świata. Idylliczna kraina ojców, przestrzeń szlacheckiego dworku jako matecznika kulturowej i narodowej tożsamości Polaków, jest w twórczości Fredry konstruktem nader złożonym, w którym zobaczyć można tyleż chęć wzmocnienia i ocalenia formacji szlacheckiego narodu, co zapowiedź jej fiaska. Jest to świat, który ujawnia się w szczelinie między tym, co oczekiwane, a tym, co doświadczane, między pożądanym, fantazmatycznym ideałem, a nieznośnym deficytem spełnienia. Fredro konsekwentnie uderza w puste mity: życiowej mądrości ojców, szumnej, choć idealistycznej młodości synów, kobiecej uczuciowości. Często z szokującą brutalnością ujawnia prawa patriarchatu jako rządu ojców – w tym świecie często nieudolne i pokraczne – nieustannie zagrożone synowskim mordem symbolicznym i kobiecym podstępem, tą jakże skuteczną „bronią słabych”. Z przenikliwością śledzi stosunki ekonomiczne szlacheckiego dworku i obnaża ich zadziwiające podobieństwa ze światem wczesnego kapitalizmu, zamazując stanowe różnice. Choć w całej swojej twórczości Fredro pozostaje wierny komedii i zgodnie z regułami gatunku niezmiennie oferuje wartką intrygę i szczęśliwe zakończenia, pod tymi konwencjonalnymi rozwiązaniami nader często rozgrywa niepokojące, a nawet odstręczające widowisko.

Cykl czytań scenicznych jest kolejnym krokiem – po zorganizowanej w Instytucie Teatralnym w grudniu 2013 roku konferencji naukowej – na drodze do wyjścia poza zaklęty krąg Fredrowskich arcydzieł. Mamy przekonanie, że to najlepszy sposób, by w praktyce sprawdzić, jakie są warunki skuteczności scenicznej tych tekstów. By wypróbować, czy i jak dziś można na scenie uruchomić maszynerię Fredrowskich komedii.

PROGRAM:

6 listopada 2014, Wychowanka, reż. Michał Zadara

18 grudnia 2014, Piczomira, reż. Michał Kmiecik

15 stycznia 2015, Dożywocie, reż. Ewelina Marciniak

12 lutego 2015, Brytan-Bryś, reż. Paweł Passini

12 marca 2015, Nowy Don Kichot, reż. Bartek Frąckowiak

16 kwietnia 2015, Pan Jowialski, reż. Wojtek Klemm

14 maja 2015, Rewolwer, reż. Barbara Wysocka

18 czerwca 2015, Ciotunia, reż. Weronika Szczawińska

Konferencja naukowa odbyła się w dniach 3-5 grudnia 2015.

 

Powiązane