W ramach przygotowań do Praskiego Quadriennale 2027 Instytut Teatralny realizuje działania związane z sieciowaniem osób zajmujących się kształceniem w obszarze scenografii i kostiumografii na uczelniach wyższych w Polsce.
Podobnie jak w poprzednich latach, Instytut Teatralny będzie producentem wystaw głównych realizowanych na Praskim Quadriennale (PQ) 2027 – Wystawy krajów i regionów oraz Wystawy studenckiej. Zbliżająca się XVI edycja PQ została zapowiedziana przez organizatorów pod hasłem kuratorskim: Absenses and Silences as spaces of potential for new scenographic futures (Nieobecność i milczenie jako potencjalne obszary rozwoju scenografii przyszłości). Szczególny nacisk ma być położony na obecność młodych twórców i twórczyń oraz osób studiujących w projektowaniu przestrzeni dla teatru.
Przy okazji 60-lecia Praskiego Quadriennale Instytut podjął szereg działań, aby przygotować propozycje dotyczące organizacji polskiej ekspozycji studenckiej na PQ 2027 wraz ze środowiskiem osób zajmujących się nauczaniem scenografii i kostiumografii w Polsce.
W piątek 28 listopada w Warszawie odbyło się spotkanie osób reprezentujących wydziały, kierunki oraz pracownie scenografii i kostiumografii w Polsce. Spotkanie było poświęcone przede wszystkim konsultacjom związanym z przygotowaniami do realizacji Wystawy studenckiej podczas PQ 2027. Osoby zgromadzone opracowały rekomendacje dotyczące tego obszaru.
W ramach badania potrzeb środowiska, przeprowadzonego przed spotkaniem, pojawiło się wiele ważnych tematów i problemów, których konieczność podjęcia w przyszłości podkreślano na spotkaniu. Były to:
– współpraca wydziałów, kierunków i pracowni z podmiotami zewnętrznymi. Jak i z kim wydziały i pracownie mogą współdziałać na rzecz lepszej widzialności zawodu scenografa/ki w przyszłości?
– brak forum i miejsc prezentacji prac scenograficznych (poza konkursem na Najlepsze Dyplomy Scenografii Uczelni Artystycznych we Wrocławiu). Brakuje wydarzeń, takich jak konkurs o Nagrodę Scenograficzną im. Jerzego Moskala i Festiwal „Scena w Budowie” w Lublinie, które niestety nie są już kontynuowane. Te wydarzenia, organizowane przez niezależne od Akademii instytucje, pozwalały na przegląd trendów i sposobu nauczania na poszczególnych uczelniach, a jednocześnie stanowiły idealną okazję do integracji – zarówno dla pedagożek, pedagogów, jak i studentek, studentów czy absolwentek, absolwentów.
– szeroko rozumiana ochrona prestiżu zawodu. Budowanie świadomości środowiska teatralnego na temat roli i kompetencji profesjonalnego scenografa/ki jest ważnym postulatem profesjonalistek i profesjonalistów zajmujących się scenografią. Scenograf/ka to zawód wymagający zaplecza warsztatowego i intelektualnego, a w interesie całego środowiska jest dbanie o status i prestiż tego zawodu.
– potrzeba prezentacji różnorodnych nurtów scenograficznych – zarówno tych innowacyjnych, jak i tradycyjnych, które są dziś tak samo obecne na scenach teatralnych. Prezentowanie jednego nurtu nie odzwierciedla kondycji polskiej scenografii.
– spadające wśród studentek i studentów zainteresowanie pracą w dziedzinie kostiumu teatralnego, co – jak padło w ankiecie – wynika m.in. z gorszego traktowania kostiumografów/ek przez instytucje oraz trudnych warunków produkcyjnych: likwidacji pracowni, wzrostu cen usług na wolnym rynku, braku rzemieślniczek i rzemieślników. Tymczasem kostium jest istotnym elementem każdego spektaklu.
– brak archiwów jako istotny czynnik w gromadzeniu wiedzy oraz prezentacji dorobku scenografek i scenografów, brak monografii scenografek i scenografów w Polsce.
Spotkanie było kontynuacją dialogu rozpoczętego podczas wizyt studyjnych, które odbywały się od października 2025 na wydziałach, kierunkach i w pracowniach scenografii i kostiumografii w całej Polsce. Krystyna Mogilnicka i Karolina Dziełak-Żakowska z Działu współpracy z zagranicą Instytutu Teatralnego realizowały spotkania z wykładowczyniami i wykładowcami. Do tej pory odbyły się spotkania: 2 października w Pracowni Spektaklu i Scenografii na Wydziale Architektury i Wzornictwa w Gdańsku, 9 października na Katedrze Scenografii na Wydziale Architektury Wnętrz i Scenografii na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu, 14 października na Kierunku Scenografia na Wydziale Malarskim na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, 3 listopada na Wydziale Scenografii na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie oraz 13 listopada w Katedrze Scenografii na Wydziale Architektury Wnętrz, Wzornictwa i Scenografii w Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu. W kolejnych miesiącach mamy nadzieję na realizację kolejnych wizyt m.in. w Katowicach i Szczecinie.
Podczas spotkań przedstawicielki Instytutu mogły lepiej poznać się z osobami kształcącymi przyszłe scenografki i scenografów oraz kostiumografki i kostiumografów, zapoznać się z infrastrukturą kierunków czy bieżącymi potrzebami i problemami wydziałów, a także najnowszymi trendami i refleksją na temat rozwoju tych kierunków oraz profesji.
