Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego ogłasza nabór na uczestniczki i uczestników programu seminaryjno-badawczego pt. „Utowarowienie, fragmentaryzacja, dysrupcja”, którego celem jest zainicjowanie badań i refleksji na temat relacji pomiędzy polską kulturą a współczesnym kapitalizmem oraz wpływu jaki wywiera na kształt organizacyjny i artystyczny polskiej kultury od początku lat 90. XX wieku po dzień dzisiejszy. Na zgłoszenia czekamy do 24 stycznia 2026 roku.
W przeszłości polski teatr był miejscem prowadzenia debaty publicznej i tworzenia projektów tożsamościowych, instytucją wspólnotową i edukacyjną, areną manifestacji politycznych i przestrzenią oporu. Pomimo pozostawania w skomplikowanych relacjach organizacyjnych i finansowych z władzą zachowywał swoistą niezależność i autonomię. Jego wyjątkowy status wynikał z umiejętności budowania specyficznej relacji z publicznością, ale zależał także od wysokiej pozycji, jaką kultura zajmowała w polityce państwa. Dziś teatr jest coraz częściej miejscem rozrywki i spędzania wolnego czasu. Większość zmian, które miały miejsce w latach 1989–2025 w polu kultury, pozostawała w ścisłej relacji z toczącymi się równolegle procesami transformacji innych dziedzin życia. Po trzydziestu sześciu latach od początku transformacji ustrojowej w Polsce teatr i sztuki performatywne zostały trwale wpisane w logikę i mechanizmy rynkowe, pozostając przy tym w ścisłych relacjach organizacyjnych i finansowych z obszarem władzy, co czyni je wyjątkowo podatnymi na wszelkie ingerencje, zmiany i przekształcenia. Obydwie dyscypliny stanowią doskonałe pole badawcze dla analizy procesów i zjawisk występujących w całym polu kultury.
Punktem wyjścia do wspólnych rozmów i refleksji podczas seminariów będą trzy procesy związane z kapitalistycznymi procesami produkcji: utowarowienie, fragmentaryzacja oraz cyfrowa dysrupcja. W trakcie spotkań zastanawiać się będziemy, które z tych procesów (i w jakim stopniu) wywierają rzeczywisty wpływ na sferę kultury, sztuki, teatru i sztuk performatywnych. Odpowiedzi wcale nie muszą być tak oczywiste, jak się wydaje na pierwszy rzut oka. Planujemy również odnosić się do prac artystycznych i badawczo-artystycznych, tekstów teoretycznych, wyników badań społecznych lub raportów analitycznych. Praca w ramach seminarium, zarówno w trakcie spotkań, jak i pomiędzy nimi, będzie polegać na kolektywnym przygotowaniu czegoś w rodzaju mapy zjawisk, które zmieniają kształt artystyczny i organizacyjny kultury, sztuki, teatru i sztuk performatywnych w Polsce.
Szczegółowy harmonogram seminariów znajduje się poniżej. Udział w nich jest obowiązkowy. Zgłoszenia przyjmujemy do 24 stycznia 2026 roku poprzez wypełnienie formularza aplikacyjnego, który znajduje się tutaj.
Przewidujemy stworzenie dziesięcioosobowej grupy, która zostanie wyłoniona przez osoby prowadzące projekt: dr Pawła Wodzińskiego, prowadzącego cykl i pełniącego opiekę kuratorską nad procesem, wicedyrektorkę Instytutu Annę Galas-Kosil oraz dyrektorkę Justyną Czarnotę-Misztal.
Udział w projekcie jest płatny i będzie rozliczany na podstawie umowy zlecenia, a przewidywane wynagrodzenie wyniesie 40 zł/h brutto. Instytut nie zwraca kosztów ewentualnego dojazdu i noclegu w Warszawie.
Cykl seminariów podzielony jest na trzy bloki tematyczne. Każde spotkanie będzie odbywało się w siedzibie organizatora w Warszawie przy ul. Jazdów 1.
Zespół kuratorski programu seminaryjno-dyskursywnego: Anna Galas-Kosil, dr Paweł Wodziński
Harmonogram rekrutacji
termin nadsyłania zgłoszeń: 24 stycznia 2026
ogłoszenie listy zaproszonych osób: do 15 lutego 2026
Harmonogram seminariów
I BLOK | UTOWAROWIENIE
26 lutego | Długie trwanie neoliberalizmu w polu polskiego teatru i sztuk performatywnych
19 marca | Upłynnienie pola teatru i sztuk performatywnych
23 kwietnia | Polityka kulturalna jako narzędzie ekonomiczne
II BLOK | FRAGMENTARYZACJA
14 maja | Nie ma czegoś takiego jak społeczeństwo
28 maja | Kontrpubliczności i wojny kulturowe
11 czerwca | Extreme Self
III BLOK | (CYFROWA) DYSRUPCJA
17 września | Zaburzenia i zerwania ciągłości po 1989 roku
15 października | Utrata kompetencji kulturowych i zerwanie ciągłości kultury
5 listopada | Kultura autorytarnego kapitalizmu: dysrupcja czy zmiana paradygmatu
6 listopada | debata podsumowująca, otwarta dla publiczności
