Instytut Teatralny ogłasza listę spektakli, które zakwalifikowały się do finału XI edycji Konkursu na Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Polskiej i Europejskiej „Klasyka Żywa”. Podczas tej edycji zgłoszono 61 spektakli – 40 z nich jest inscenizacją polskich tekstów, zaś 21 opartych zostało na dziełach europejskich.
Do finału Konkursu „Klasyka Żywa” zakwalifikowało się dziesięć spektakli wybranych przez Komisję Artystyczną, która obradowała w składzie: Maryla Zielińska (przewodnicząca), Łukasz Drewniak, Wiktoria Formella, Monika Pilch, Michał Kuziak, Wanda Świątkowska i Paweł Wodziński. Wybrane tytuły zostaną zaprezentowane podczas jubileuszowych 50. Opolskich Konfrontacji Teatralnych, które odbędą się w czerwcu w Teatrze im. Jana Kochanowskiego w Opolu (w kolejności alfabetycznej wraz z uzasadnieniem):
- „Katarzyna, czyli o szkodach, jakie przynosi lektura powieści”, według Jane Austen, reż. Zofia Gustowska, Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Legnicy,
- „Krzyżacy”, według Henryka Sienkiewicza, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie,
- „Księżniczka na opak wywrócona”, Calderona de la Barca reż. Paweł Aigner, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu,
- „Nowy PAN TADEUSZ, tylko że rapowy”, według Adama Mickiewicza, reż. Kamil Białaszek, Teatr Polski w Poznaniu
- „Przedwiośnie”, według Stefana Żeromskiego, reż. Piotr Ratajczak, Teatr im. Jana Kochanowskiego w Opolu,
- „Pułapka”, Tadeusza Różewicza, reż. Adam Orzechowski, Teatr Studyjny PWSFTviT w Łodzi,
- „Spowiedź w drewnie”, Jana Wilkowskiego, reż. Ryszard Doliński, Teatr Lalki i Aktora „Kubuś” w Kielcach,
- „Termopile polskie”, według Tadeusza Micińskiego, reż. Jan Klata, Teatr Narodowy w Warszawie,
- „Tkocze”, Gerharta Hauptmanna, reż. Maja Kleczewska, Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach,
- „Ubu król”, Alfreda Jarry’ego, reż. Konrad Dworakowski, Grupa Coincidentia w Białymstoku i Teatr Chorea w Łodzi.
Komisja Artystyczna przyznała także dwie Nagrody Specjalne im. Stanisława Hebanowskiego, każda w wysokości 30.000 zł:
- za polskie najciekawsze odkrycie repertuarowe dla spektaklu „Sprawiedliwie” w reż. Ewy Platt z Teatru Nowego w Łodzi,
- za europejskie najciekawsze odkrycie repertuarowe dla spektaklu „Katarzyna, czyli o szkodach, jakie przynosi lektura powieści” w reż. Zofii Gustowskiej z Teatru im. Heleny Modrzejewskiej w Legnicy.
Nagrody i wyróżnienia
Komisja podczas obrad konkursowych doceniła także grę aktorską, kompozycję muzyczną, scenografię oraz kostiumy, co zaowocowało szeregiem nagród i wyróżnień dodatkowych.
- Nagroda dla Vitalika Havryly za rolę Pana Tadeusza w spektaklu „Pan Tadeusz”, reżyseria Wojtek Klemm, Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie oraz Juliana Sorela w spektaklu „Czerwone i czarne”, reż. Bartosz Szydłowski, Teatr Łaźnia Nowa w Krakowie.
- Nagroda dla Moniki Buchowiec za rolę Winciorkowej w spektaklu „Sprawiedliwie”, reż. Ewa Platt, Teatr Nowy w Łodzi.
- Nagroda dla Doroty Kolak za rolę Agrypiny w spektaklu „Brytanik”, reż. Grzegorz Wiśniewski, Teatr Wybrzeże w Gdańsku.
- Nagroda dla Dawida Suleja-Rudnickiego za muzykę oryginalną do spektaklu „Powrót z gwiazd”, reż. Ewa Rucińska, Akademia Sztuk Teatralnych w Krakowie.
- Wyróżnienie dla Kingi Świeściak za rolę Pani Kant w spektaklu „Immanuel Kant”, reż. Agnieszka Olsten, Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu.
- Wyróżnienie dla Józefa Gałązki za scenografię do spektaklu „Immanuel Kant”, reż. Agnieszka Olsten, Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu.
- Wyróżnienie dla Agaty Bartos za kostiumy do spektaklu „Klątwa”, reż. Seb Majewski, Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu.
„Bardzo wyraźnie i różnorodnie teatry reagują na wojnę w Ukrainie, na inne współczesne konflikty, co nie znaczy, że tak zwany teatr środka, teatr dla ludzi ma się gorzej. Przeciwnie, rozkwita – zwłaszcza w mniejszych ośrodkach. Nierzadko ciekawie dobrany repertuar odkurza konwencje, gra stylem, daje aktorom możliwość pokazania warsztatu muzycznego, ruchowego. Ciekawie jest śledzić dyskusje poszczególnych reżyserów, prowadzone na jednej czy kilku scenach z historią Polski, z dziełami narodowej klasyki, autorami” – podsumowała Maryla Zielińska, przewodnicząca Komisji Artystycznej.
Zwycięzców Konkursu „Klasyka Żywa” poznamy w czerwcu podczas Opolskich Konfrontacji Teatralnych. Finałowe spektakle będą rywalizować ze sobą o główne nagrody o łącznej wysokości 160.000 złotych.
Lista spektakli rekomendowanych przez Komisję Artystyczną do udziału w 50. Opolskich Konfrontacjach Teatralnych „Klasyka Żywa”, będących finałem Konkursu, w kolejności alfabetycznej wraz z uzasadnieniem:
- Katarzyna, czyli o szkodach, jakie przynosi lektura powieści, według Jane Austen, reż. Zofia Gustowska, Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Legnicy
Za mądrą, pełną humoru i przenikliwą adaptację Opactwa Northanger oddającą sprawczość głównej bohaterce i odkrywającą twórczość Jane Austen dla teatru.
- Krzyżacy, według Henryka Sienkiewicza, reż. Jan Klata, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie
Za przefiltrowanie przez pryzmat kultury popularnej i opowiedzenie z dozą umowności, poczuciem humoru i dezynwolturą sienkiewiczowskiej powieści oraz za udaną realizację, zaskakującą rozwiązaniami scenicznymi, cytatami muzycznymi, zakończoną dopracowaną choreograficznie bitwą, w której mieszają się porządki, wartości i sensy.
- Księżniczka na opak wywrócona, Calderona de la Barca reż. Paweł Aigner, Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu
To spektakl o zamianie ról społecznych z gatunku tych, który cieszy występujących w nim artystów i w pełni zadowala publiczność. Grany z pamięcią o konwencji, przełamujący iluzję teatru, bawiący się stylem epoki i współczesnością. Twórcy są świadomi, jak znakomitą literaturą i tradycją się posługują.
- Nowy PAN TADEUSZ, tylko że rapowy, według Adama Mickiewicza, reż. Kamil Białaszek, Teatr Polski w Poznaniu
Za przeniesienie poematu do posttransformacyjnej Polski, pokazanie za pomocą tekstu Mickiewicza i jego rapowych parafraz, że nic już nie porządkuje rzeczywistości, a format patostreamu to nowa zasada organizująca chaotyczną rzeczywistość.
- Przedwiośnie, według Stefana Żeromskiego, reż. Piotr Ratajczak, Teatr im. Jana Kochanowskiego w Opolu
Za oryginalne odczytanie tekstu, stającego się wypowiedzią o stale trwającym narodowym stanie walki o siebie, o wolność i sprawiedliwość, a także o konsekwencjach takiej sytuacji dla naszej tożsamości.
- Pułapka, Tadeusza Różewicza, reż. Adam Orzechowski, Teatr Studyjny PWSFTviT w Łodzi
Za przejmujący rozrachunek z dziedzictwem XX wieku: wojnami, obozami i okupacją, a zarazem za dystopijną wizję przyszłych losów Europy i za przestrogę przed nadciągającymi ponownie totalitaryzmami. Uwagę zwraca ascetyczna forma i wyrównany poziom aktorski zespołu.
- Spowiedź w drewnie, Jana Wilkowskiego, reż. Ryszard Doliński, Teatr Lalki i Aktora „Kubuś” w Kielcach
Za oryginalność i skromność formy, przejmującą, a zarazem dowcipną medytację o losie artysty prowadzoną w twórczym dialogu z ludową tradycją i mistrzem teatru lalkowego.
- Termopile polskie, według Tadeusza Micińskiego, reż. Jan Klata, Teatr Narodowy w Warszawie
Spektakl ma wszystko to, czego wymagamy od tak zwanych „widowisk narodowych”. Ważny, wspólny i aktualny temat, odwagę reinterpretacji przeszłości, rozmach inscenizacyjny, aktorskie kreacje, wizyjność i profetyczność wreszcie. Przegląda się w nim historia ostatnich dwóch stuleci. Przedstawienie stanowi świadomą prowokację, z jednej strony jest celebracją sytuacji granicznych z życia narodu, a z drugiej testem literatury, która o nich opowiadała. I kończy się pesymistyczną diagnozą przyczyn naszych porażek.
- Tkocze, Gerharta Hauptmanna, reż. Maja Kleczewska, Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach
Za reinterpretację historii XIX-wiecznego buntu robotników, która staje się przekonującą i kontrowersyjną opowieścią o współczesności – z jej problemem nierówności społecznych oraz ich konsekwencji. Naszą uwagę przykuło językowe i tematyczne zlokalizowanie spektaklu na Śląsku, a także jego artystyczna spójność oraz konsekwencja wymowy.
- Ubu król, Alfreda Jarry’ego, reż. Konrad Dworakowski, Grupa Coincidencia w Białymstoku i Teatr Chorea w Łodzi
Za trashowy obraz populistycznej rzeczywistości społeczno-politycznej, którego autorzy zamiast publicystycznych, dokumentalnych czy aktywistycznych środków posługują się metaforą i formą.
