Zapraszamy do lektury najnowszego – 5 numeru „Monitora ETP”.

W numerze opisy słynnych spektakli – Kordiana w Teatrze 13 Rzędów i Szalonej lokomotywy Teatru STU, nowe hasła przedmiotowe (burleska, rewia, szopka), hasła poświęcone zespołom i scenom – w tym bardzo ciekawe w dzisiejszym kontekście historie dwóch warszawskich kabaretów Ścichapęk i Chórpiór, dawne i nowe historie artystów tworzących poza granicami kraju: Teatr dla Dzieci i Młodzieży „Syrena” w Londynie oraz sylwetka jego twórczyni Reginy Krajewskiej, rozmowy z Zofią Delest, artystką pracującą w Brunszwiku i Martyną Majok, mieszkającą w Nowym Jorku dramatopisarką, laureatką Nagrody Pulitzera. Publikujemy też spory blok materiałów poświęconych „odzyskiwanej” po latach awangardzie – przetłumaczony specjalnie dla „Monitora” fragment książki A Lexicon of the Central-Eastern European Interwar Theatre Avant-garde (Leksykon międzywojennej awangardy teatralnej Europy Środkowo-Wschodniej), która ukazała się nakładem Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego oraz Performance Reseach Books, recenzję pierwszego polskiego wyboru pism Emila Františka Buriana Teatr dynamiczny oraz, będącą być może zaskoczeniem dla teatrologów, opowieść o silnym wpływie André Antoine’a na historię kina.

Specyfika pisma sprawia, że możemy poszerzać zakres i objętość encyklopedycznych „haseł”, publikować tak niezwykłe materiały, jak sylwetka Jerzego Stuhra napisana przez Tadeusza Nyczka, wyniki śledztwa Marka Telera w sprawie Bogusława Samborskiego, syntetyczną opowieść Barbary Osterloff o Januszu Nyczaku czy obszerną sylwetkę Aliny Janowskiej, poszerzoną o unikatową, nieznaną wcześniej rozmowę z aktorką. Możemy także przedstawiać wzbogacające naszą wiedzę prace będące właśnie w procesie pisania (jak teksty o Ewie Kranodębskiej i Janie Błeszyńskim), jak i te, niedawno opublikowane. W tym numerze też po raz pierwszy nowa stała rubryka – autorski przegląd dopiero co wydanych książek – którą będzie prowadzić Agata Skrzypek. Kontynuujemy też dyskusję na temat potrzeby tworzenia nowych haseł dla Encyklopedii Teatru Polskiego i nawet konkretne ich propozycje.

Drodzy Czytelnicy „Monitora”! Encyklopedia Teatru Polskiego poszerza się i pogłębia dzięki aktywności całej sieci jej współtwórców. Zgodnie z nazwą „Monitor” śledzi i ukazuje ten proces w nieustającej nadziei, że w ten sposób owa sieć stale będzie się poszerzać. Zapraszamy do współpracy z Encyklopedią i jej „Monitorem”.

–> PRZECZYTAJ MONITOR ETP NR 5/2025

Treść

Encyklopedia: wersja poszerzająca się ►[ 3 ]

WARSZTATOWE

Hasła

Agata Skrzypek
Oczekujący potencjał ►[ 5 ]

Wiktor Uhlig
Nieobecna nażywość ►[ 16 ]

Jakub Papuczys
Propozycje nowych haseł przedmiotowych ►[ 22 ]

NOWE W ETP

Hasła przedmiotowe

Agata Łuksza
Burleska ►[ 25 ]

Agata Łuksza
Rewia ►[ 29 ]

Marek Waszkiel
Szopka ►[ 35 ]

Teatry i zespoły

Marek Teler, Janusz Legoń
Ścichapęk ►[ 39 ]

Marek Teler
Chórpiór ►[ 45 ]

Teatr emigracji – cienie

Piotr Dziewoński
Regina Kowalewska ►[ 49 ]

Piotr Dziewoński
Teatr dla Dzieci i Młodzieży „Syrena” w Londynie ►[ 55 ]

Teatr emigracji – nowe pokolenie

Migrancki teatr Zofii Delest. OFF Theater „Zigarre” w Brunszwiku
Rozmowa Karoliny Prykowskiej-Michalak z Zofią Delest ►[ 63 ]

Z Bytomia na Broadway. Martyna Majok o teatrze, migracji, tożsamości i sukcesie
Rozmowa Doroty Kołodziejczyk i Joanny Kosmalskiej z Martyną Majok ►[ 70 ]

Biogramy

Marek Teler
Bogusław Antoni Samborski ►[ 75 ]

Tadeusz Nyczek
Jerzy Stuhr ►[ 85 ]

Barbara Osterloff
Janusz Nyczak ►[ 94 ]

Roman Dziewoński
Alina Janowska ►[ 100 ]

Roman Dziewoński
Rozmowa z Aliną ►[ 108 ]

Marek Kulesza
ETP – prof. Małgorzata Leyko – ad Ryszard Bolesławski – 10 października 2024 ►[ 114 ]

Opisy przedstawień

Tadeusz Nyczek
Stanisław Ignacy Witkiewicz Szalona lokomotywa ►[ 115 ]

Dariusz Kosiński
Kordian według Juliusza Słowackiego ►[ 123 ]

ODKRYTE

Odzyskiwanie awangardy

Martin Bernátek, Zoltán Imre, Przemysław Strożek
Obecność międzywojennej awangardy Europy Środkowo-Wschodniej na międzynarodowych wydarzeniach teatralnych ►[ 130 ]

Jan Karow
Rzecznik nowoczesności ►[ 156 ]

Joanna Wojnicka
André Antoine. Od Théâtre-Libre do kinematografu ►[ 161 ]

Ludobójstwo i teatr

Andrzej Linert
Z teatralnego kalendarium garnizonu SS w KL Auschwitz ►[ 174 ]

Kalendarze Jerzego Timoszewicza

Magdalena Raszewska
Timoszewicz jako widz teatralny ►[ 186 ]
Kalendarze Jerzego Timoszewicza odc. 4  ►[ 193 ]

W PISANIU

Tomasz Miłkowski
Ewa Krasnodębska, aktorka Teatru Narodowego ►[ 207 ]

Zenon Butkiewicz
Zapomniany „młody zdolny”. Trzy dyrekcje Jana Błeszyńskiego ►[ 213 ]

W CZYTANIU

Agata Skrzypek
Jakimi językami mówi teatrologia? ►[ 222 ]

WYGŁOSZONE

Małgorzata Sikorska-Miszczuk
Kret/Mara Katarzyny Szaulińskiej: opowieść o końcu świata ►[ 230 ]

W Czytelni ETP ►[ 232 ]