Fundusz Wsparcia Kultury

2064 podmioty otrzymają pomoc finansową w ramach Funduszu Wsparcia Kultury, którego budżet wynosi 400 mln zł. Środki z FWK zostaną wykorzystane między innymi na zapewnienie ciągłości działalności artystycznej i utrzymanie miejsc pracy. Trwają konsultacje z beneficjentami programu.

Powołanie i uruchomienie Funduszu Wsparcia Kultury było bardzo wyczekiwane przez środowisko. Ze względów epidemicznych czas nie był naszym sprzymierzeńcem, działaliśmy pod jego dużą presją i wiedzieliśmy o tym. Dlatego tym bardziej cieszę się, że cały proces - w tym proces legislacyjny - udało się przeprowadzić w tak szybkim tempie. Pozostał nam ostatni i zarazem najważniejszy krok: wypłata świadczeń - podkreśla wicepremier, minister kultury, dziedzictwa narodowego i sportu, prof. Piotr Gliński.

O pomoc finansową w ramach utworzonego we wrześniu Funduszu Wsparcia Kultury ubiegało się 2246 podmiotów - samorządowych instytucji artystycznych, organizacji pozarządowych oraz przedsiębiorców - prowadzących działalność kulturalną w obszarze teatru, muzyki lub tańca. Ocenie merytorycznej poddano 2064 prawidłowo wypełnione i złożone wnioski.

Podczas powtórnej weryfikacji aplikacji i dokumentów analizowano m.in. zgodność oświadczeń składanych przez beneficjentów z ich faktycznym profilem działalności. Efektem tych analiz było potwierdzenie, że rekompensaty przydzielono podmiotom uprawnionym, prowadzącym działalności w obszarze kultury i produkcji artystycznej. Są wśród nich jednostki działające w kilku dziedzinach, w tym produkcji artystycznej, choć nie zawsze jest ona eksponowana w ich nazwie, na stronach czy w wykazach internetowych.

Instytut Teatralny oraz instytut Muzyki i Tańca rozpoczęły konsultacje z beneficjantami zmierzające do potwierdzenia kwalifikowalności oraz zasadności i racjonalności kosztów zawartych we wnioskach. Przedmiotem konsultacji jest również aktualizacja wniosków i możliwość realizacji zgłoszonych projektów do 31 grudnia 2020 r. (zważywszy na fakt, że instytucje kultury zostały ponownie zamknięte dla publiczności, a powtórna weryfikacja wniosków skróciła okres przewidziany na zagospodarowanie przyznanych środków). Beneficjenci Funduszu są zobligowani do rozliczenia się z zadeklarowanych kosztów kwalifikowalnych i przypisanych im we wniosku wydatków do 15.01.2021 r.

Zgodnie z rozporządzeniem, wsparcie finansowe jest przeznaczone na działalność kulturalną w dziedzinie teatru, muzyki lub tańca, w tym polegającą na świadczeniu usług wspomagających tę działalność przez organizację zaplecza technicznego, na finansowanie lub refinansowanie wydatków ponoszonych w okresie od dnia 12 marca do dnia 31 grudnia 2020 r.

Elżbieta Wrotnowska-Gmyz, dyrektor Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego zwróciła uwagę, że epidemia postawiła w niezwykle trudnej sytuacji ludzi kultury nie tylko w naszym kraju. Ten problem nie respektuje zamykania granic. Dziś ma oczywisty wpływ na sytuację materialną osób pracujących „w” i „dla” kultury, ale nie tylko na nią. Często zwracamy uwagę, że tracąc zajęcie, traci się możliwość zarobku. Rzadko mówimy natomiast o tym, że traci się także możliwość działania, tworzenia, co w aktywności artystycznej jest niezwykle ważne. I tu także widzę wielkie znaczenie Funduszu Wsparcia Kultury oraz wartość, nie tylko materialną, tych środków.

- Liczba złożonych wniosków świadczy o sukcesie programu - wskazywała z kolei Katarzyna Meissner, dyrektor Instytutu Muzyki i Tańca. - W trakcie naboru nasi specjaliści byli dostępni dla wnioskodawców za pośrednictwem infolinii, poprzez skrzynki mailowe oraz media społecznościowe. Wspólnie z Instytutem Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego udzielaliśmy informacji i pomocy przez siedem dni w tygodniu. Odebraliśmy w tym czasie kilka tysięcy połączeń telefonicznych i odpisaliśmy na ponad tysiąc dwieście maili od wnioskodawców. Równolegle do startu naboru ruszyła weryfikacja wniosków pod kątem oceny formalnej i merytorycznej - dzięki temu proces zakończyliśmy w rekordowym, jak na skalę tego działania, tempie.

Fundusz Wsparcia Kultury – co warto wiedzieć

W odpowiedzi na pojawiające się w przestrzeni publicznej komentarze dotyczące Funduszu Wsparcia Kultury, przypominamy, że FWK stanowi przede wszystkim program wsparcia gospodarki – konkretnie jednego z jej bardzo ważnych sektorów, jakim jest kultura.

Jego celem jest podtrzymanie działalności firm, instytucji oraz zatrudnianych przez nich pracowników (utrzymanie miejsc pracy), zarówno etatowych, jak i pozaetatowych. 

Na czym polega mechanizm rekompensat?

Przyjęto rozwiązanie polegające na wskazaniu maksymalnego procentowego poziomu pomocy, który jest korygowany przez wskaźniki finansowe oraz ocenę ekspertów. Wysokość wsparcia finansowego jest też pomniejszona o wcześniej otrzymaną pomoc z funduszy przeciwdziałania covid, aby uniknąć podwójnego finansowania wydatków ze środków publicznych.

Dlaczego rekompensaty  oparto na przychodach, a nie dochodach?

Publiczne instytucje artystyczne i organizacje pozarządowe nie działają dla zysku i bardzo często nie generują dochodu, bo wszystko, co „zarabiają”, wydają tam, gdzie prowadzą działalność - w regionie, mieście, dzielnicy. Pomoc od zerowego dochodu byłaby w rzeczywistości zerową pomocą. Z kolei, w przypadku przedsiębiorców, to na ogół nie dochód świadczy o skali działalności, liczbie zatrudnionych osób itd., a raczej obroty/przychody. Założeniem FWK było to, aby środki pozyskane z funduszu popłynęły jak najszerszym strumieniem do sektora, w tym tych podmiotów, które mają największy potencjał usługowy, najwięcej zatrudniają, produkują i najwięcej wydają. Tak, aby pieniądze trafiły do jak największej grupy pracowników, podwykonawców oraz dostawców usług i towarów.

FWK nie jest programem wartościującym kulturę (temu służą inne działania MKiDN: Programy Ministra, stypendia, inwestycje itp.)

Fundusz Wsparcia Kultury nie jest projektem mecenatowym, jego rolą nie jest wartościowanie działań kulturalnych. Jeszcze raz podkreślamy – FWK, podobnie jak inne dotychczas realizowane w Polsce tarcze antykryzysowe, jest programem przede wszystkim dla gospodarki. Udzielając tego typu pomocy, nie ocenia się jakości „produktu” czy poziomu artystycznego oferowanego przez wnioskodawców. Celem FWK nie jest mecenat nad kulturą, ale podtrzymanie sektora kultury i ratowanie miejsc pracy.

W FWK chodzi przede wszystkim o sprawny przepływ środków.

Podobnie jak w innych narzędziach pomocowych, FWK jest programem, dzięki któremu pieniądze sprawnie i szybko, na podstawie deklaracji, trafią do instytucji, organizacji i przedsiębiorców działających w obszarze kultury.

Najpierw pomoc, potem kontrola.

Mechanizm pomocy zakłada, że jest ona przyznawana na podstawie deklaracji, natomiast kontrola następuje ex post. Kontroli podlega co najmniej 30 proc. losowo wybranych podmiotów, które muszą udokumentować koszty kwalifikowalne twardą dokumentacją (faktury, rachunki, utrzymanie miejsc pracy). Środki niewydatkowane w terminie lub niezgodnie z celami funduszu będą podlegały zwrotowi do budżetu państwa w całości lub części.

Dlaczego w rekompensatach występują niezrozumiałe rozpiętości?

Rozpiętości rekompensat wynikają z różnego charakteru i skali prowadzonej działalności oraz konieczność odliczenia pomocy już wcześniej otrzymanej (m.in. publiczne instytucje kultury mogły się ubiegać o wsparcie na dopłaty do wynagrodzeń), a także konieczności udokumentowania poniesionych kosztów. Na rozbieżności wpływa także aktualna sytuacja danej instytucji (np. remont generalny Filharmonii Łomżyńskiej) i subiektywne kalkulacje aplikujących (niektórzy dyrektorzy instytucji uznali, że nie są w stanie sensownie wydać należnych im teoretycznie rekompensat do końca roku).

Dlaczego pomoc ma trafić do firm, które nie prowadzą działalności w sektorze kultury?

Zarzuty dotyczące nieuprawnionych podmiotów nie zostały potwierdzone. Wskazywane w mediach firmy prowadzą działalność w zakresie kultury, choć nie zawsze jest to ich jedyna aktywność.

Dlaczego państwo pomaga bogatym?

Ministerstwo nie ma możliwości zweryfikowania stanu majątkowego i płynności finansowej poszczególnych podmiotów. Wykluczanie jakiejkolwiek kategorii podmiotów z pomocy na tej podstawie jest niezgodne z prawem. Warto przy tym podkreślić, że duże firmy i przedsiębiorstwa są istotne dla rozwoju gospodarki oraz rynku pracy, a rekompensaty – z uwagi na restrykcyjny tryb rozliczania – nie mogą iść do prywatnych kieszeni właścicieli firm.

Dlaczego nie przyznano pomocy tylko tym, którzy zatrudniają pracowników etatowych?

Dlatego, że w sektorze kultury pracownicy zatrudniani są bardzo często w oparciu o umowy cywilno-prawne. Kryterium etatowości wykluczyłoby tę kategorię osób.

Dlaczego wsparcie obejmowało tylko teatry, muzykę  i taniec i tylko cztery kategorie podmiotów?

Dlatego, że to właśnie te obszary są szczególnie „uzależnione od publiczności” i zostały najmocniej dotknięte ograniczeniami wprowadzonymi od marca 2020 r. Najpierw przez ponad 2 miesiące w ogóle nie mogły powadzić  działalności, następnie mogły działać przy ograniczonej widowni, co negatywnie odbiło się na ich wynikach finansowych, wreszcie 7 listopada ponownie zawieszono wydarzenia z udziałem publiczności. Dla wielu z tych podmiotów przychody ze sprzedaży biletów, związane z udziałem publiczności, stanowią istotny element budżetu.

Dlaczego wsparcie nie było kierowane wyłącznie do publicznych teatrów, oper i filharmonii?

Było kierowane także do tych instytucji. Natomiast trzeba pamiętać, że samorządowe instytucje kultury, niezależnie od tego, czy prowadzą działalność z udziałem publiczności, biletowaną, czy nie – podstawy funkcjonowania mają zapewnione. Natomiast wiele instytucji kultury w Polsce to podmioty prywatne, działające w różnej formule organizacyjnej i nieotrzymujące publicznych dotacji czy też otrzymujące je na konkretne zadania, których w sytuacji pandemii nie mogą realizować.

Dlaczego programem nie zostali objęci freelancerzy?

Do nich kierowane były i są inne narzędzia wsparcia, m.in. wiosną mogli korzystać z postojowego i zwolnienia z ZUS, obecnie MKiDN prowadzi intensywne prace nad włączeniem freelancerów do tzw. tarczy branżowej. W ramach nowych rozwiązań będą mogli również korzystać z mikrodotacji. Warto jednak zauważyć, że w ramach FWK kosztem kwalifikowalnym są wynagrodzenia dla osób zatrudnionych na umowach cywilno-prawnych, a więc również freelancerów. Osoby te korzystały i korzystają także z innych form pomocy – zapomóg socjalnych, stypendiów itp. FWK obejmuje także jednoosobowych przedsiębiorców, czyli tzw. osoby samozatrudnione.

Dlaczego FWK jest skierowany do bogatych a nie do biednych?

FWK jest skierowany do wszystkich prowadzących działalność w obszarze kultury. Jako program gospodarczy obejmuje też  podmioty aktywne i duże – bo one stanowią siłę napędową gospodarki i tworzą miejsca pracy.

Dbamy o wszystkich pracowników sektora kultury, dlatego uruchamiamy różnorodne formy pomocy, m.in. zapomogi socjalne, na które już zostało przeznaczone ponad 20 mln zł, a obecnie budżet został zwiększony do 45 mln zł.

Dlaczego wsparcie dla różnych kategorii podmiotów znalazło się w jednym programie?

Dlatego, że kultura, podobnie jak cała gospodarka, jest systemem naczyń połączonych. Dlatego, aby wesprzeć cały sektor systemowo. I wreszcie dlatego, aby pieniądze jak najszybciej mogły trafić na rynek, do tych, którzy je wydadzą. Nie było czasu i możliwości na organizowanie odrębnej pomocy finansowej dla każdej kategorii działalności kulturalnej.

Czy branża rozrywkowa to nadal kultura ?

Udzielając tego typu pomocy, nie ocenia się jakości „produktu” czy poziomu artystycznego oferowanego przez wnioskodawców. Celem tego programu było wsparcie określonego sektora gospodarki, w którym rozrywka, nie przypadkiem nazywana też „popkulturą” stanowi potężny rynek dostarczający zarobków wielkiej rzeszy pracowników.

Punkt informacyjny

Dla wnioskodawców utworzono infolinię z numerami telefonów: Instytut Teatralny: 22 122 11 83 oraz Instytut Muzyki i Tańca: 22 122 11 82. W okresie naboru wniosków jest ona czynna od poniedziałku do piątku w godzinach 10:00-17:00 oraz w soboty i niedziele w g. 10:00-15:00. Pytania można także kierować na odpowiednie tematycznie adresy email: fwk_teatr@instytut-teatralny.org, fwk_muzyka@imit.org.pl, fwk_taniec@imit.org.pl.

Regulamin

DEKLARACJA O BEZSTRONNOŚCI

KRYTERIA OCENY

Aktualności

zobacz wszystkie

400 milionów dla kultury. Pakiet Zespołu Eksperckiego przy IT przyjęty

14.08

W piątek (14.08.2020) Sejm przyjął wart 400 mln zł pakiet pomocowy dla kultury

czytaj dalej

Pakiet dokumentów COVID-owych dla teatrów | [wzory dokumentów]

20.08

Udostępniamy pakiet wzorów dokumentów opracowany przez Zespół Ekspercki ds. sytuacji teatrów przy IT mogący stanowić pomoc dla podmiotów wznawiających działalność kulturalną

czytaj dalej

Rozpoczynają się konsultacje społeczne dotyczące Funduszu Wsparcia Kultury

31.08

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego rozpoczęło dziś konsultacje społeczne dotyczące przygotowywanego rozporządzenia w sprawie powołanego na początku sierpnia Funduszu Wsparcia Kultury.

czytaj dalej

Fundusz Wsparcia Kultury. Ostatnie dni na złożenie wniosku

19.10

Tylko do 21 października instytucje artystyczne, organizacje pozarządowe oraz przedsiębiorcy prowadzący działalność kulturalną w obszarze teatru, muzyki lub tańca mogą wnioskować o pomoc finansową w r

czytaj dalej

Aktualności

zobacz wszystkie

Po pierwszym posiedzeniu zespołu przy IT.

02.06

W czwartek 28 maja 2020 odbyło się pierwsze spotkanie zespołu eksperckiego ds. sytuacji teatrów, który został powołany przy Instytucie Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego. Wzięli w nim udział prakty

czytaj dalej

MKiDN, MR, GIS: Nowy zestaw wytycznych dla instytucji kultury

02.06

Publikujemy zestaw wytycznych, opracowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwo Rozwoju oraz Główny Inspektorat Sanitarny, a dotyczący m

czytaj dalej

Instytucje artystyczne w nowej rzeczywistości - zadaj pytanie [zapis rozmowy]

15.06

8 czerwca 2020 r. odbyła się konferencja on-line "Instytucje artystyczne w nowej rzeczywistości - zadaj pytanie ekspertowi", zorganizowana przez IT oraz IMiT. Poniżej publikujemy jej zapis.

czytaj dalej

400 mln zł dla kultury na walkę ze skutkami pandemii

05.08

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, przy wsparciu Instytutu Teatralnego powołuje Fundusz Wsparcia Kultury, którego celem będzie zapewnienie stabilnego funkcjonowania instytucji i utrzymanie

czytaj dalej