„Relacje, które tworzą wiedzę. Pedagogika teatru jako zawód i praktyka wiedzotwórcza” | Raport z badań

„Relacje, które tworzą wiedzę. Pedagogika teatru jako zawód i praktyka wiedzotwórcza” | Raport z badań

Raport poświęcony jest sytuacji zawodowej pedagożek i pedagogów teatru w teatrach publicznych.
Skip to PDF content

W 2026 roku Instytut Teatralny przeprowadził badania poświęcone osobom odpowiedzialnym za pedagogikę teatru w teatrach publicznych. Pierwszym etapem było zrealizowanie ogólnopolskiej ankiety, w której wzięły udział 44 osoby. W drugim etapie – warsztatach badawczych – uczestniczyło 16 osób, które przyglądały się wiedzy powstającej poprzez codzienne działania, relacje, procesy twórcze i doświadczenie. Wnioski z obu etapów zostały zebrane w raporcie „Relacje, które tworzą wiedzę. Pedagogika teatru jako zawód i praktyka wiedzotwórcza”.

To pierwsze tak szerokie badanie, które analizuje pedagogikę teatru nie tylko jako obszar działań edukacyjnych, ale także jako profesję oraz praktykę tworzącą wiedzę o teatrze, instytucji, publiczności i relacjach między nimi. Pokazuje pedagogikę teatru jako zawód i obszar, który współkształtuje współczesne instytucje teatralne, a także próbuje odpowiedzieć na pytania: kim są osoby zajmujące się pedagogiką teatru? Jak wygląda ich praca i miejsce w strukturach instytucji? Jakie zadania wykonują, z kim współpracują i jaka wiedza powstaje w toku ich codziennej praktyki?

W raporcie znajdziemy między innymi:

  • charakterystykę zawodu pedagożki i pedagoga teatru,
  • obraz warunków zatrudnienia i miejsca pedagogiki teatru w strukturach instytucji,
  • opis szerokiego spektrum działań podejmowanych w teatrach,
  • analizę sposobów tworzenia i wykorzystywania wiedzy powstającej w praktyce,
  • rozpoznanie wyzwań i potencjałów związanych z instytucjonalnym umocowaniem tej dziedziny,
  • wnioski i rekomendacje dotyczące miejsca pedagogiki teatru w instytucjach kultury.

Prof. dr hab. Dariusz Kosiński zwraca uwagę, że pedagogika teatru może być rozumiana nie tylko jako „zestaw programów edukacyjnych”, ale jako „praca na rzecz nowej wiedzy i nowych relacji”. Jak podkreśla, świadomość takiej roli jest już obecna wśród osób zajmujących się pedagogiką teatru i stanowi ważny element rozwijanych przez nie praktyk.

To raport o tym, co już jest – ale także o tym, co poprzez codzienną praktykę może się zmieniać. Opisuje obecną sytuację pedagogiki teatru, ale także wskazuje możliwe kierunki jej dalszego rozwoju. Wypracowane rekomendacje skierowane są do Instytutu Teatralnego, osób zarządzających teatrami, zespołów instytucji, twórczyń i twórców współpracujących z teatrami, osób zajmujących się badaniem i opisywaniem teatru oraz samych pedagożek i pedagogów teatru.

Badania prezentowane w raporcie jasno dowodzą, że polem, które w sposób szczególny może przyczynić się do wzmocnienia tych kluczowych w dzisiejszej sytuacji relacyjnych i wspólnotowych wartości teatru, jest właśnie jego pedagogika uprawiana już nie jako zestaw programów edukacyjnych, ale jako praca na rzecz nowej wiedzy i nowych relacji. Autorki (…) pokazują przekonująco, że świadomość takiej, fundamentalnej wręcz roli pedagogiki teatru jest już obecna wśród osób zajmujących się nią, stanowiąc nie tylko część ich samorozpoznania, ale także jedno z podstawowych założeń rozwijanych przez nie praktyk.

Prof. dr hab. Dariusz Kosiński,
Wydział Polonistyki, Uniwersytet Jagielloński

 

Pedagogika teatru jako zawód teatralny i praktyka wiedzotwórcza to bardzo pożyteczny raport, fundujący podstawy profesjonalizacji pedagogiki teatralnej i dostarczający podstawowych informacji o tej formie działań obecnych w polskich teatrach publicznych. Informacji dotyczących nie tylko tego, kto zajmuje się pedagogiką teatru i na czym dokładnie polega praca tego rodzaju osób, w jakich warunkach one pracują oraz z jakimi problemami się borykają, ale też przekonująco dowodzących, iż pedagogika teatralna to ważne miejsca wytwarzania społecznie użytecznej wiedzy, często o charakterze subwersywnym, transformatywnym i projektującym przyszłość instytucji teatralnych oraz kształt praktyk instytucjonalnych w nich obecnych.

Prof. dr hab. Marek Krajewski,
Wydział Socjologii, Uniwersytet Im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Spis treści

Pliki do pobrania